Praca zdalna i kontrola pracowników na obecność alkoholu i narkotyków wejdzie w życie

Prezydent RP 27.1.2023 r. podpisał ustawę dotyczącą pracy zdalnej i kontroli pracowników pod kątem alkoholu i narkotyków. Nowe przepisy wejdą w życie, zmieniając regulacje dotyczące telepracy i kontroli trzeźwości pracowników. Praca zdalna będzie miała nowe definicje i warunki, a pracodawcy będą mogli przeprowadzać kontrolę na obecność substancji działających jak alkohol. Ustawa ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom oraz innych osób i mienia.

Tematyka: praca zdalna, kontrola pracowników, alkohol, narkotyki, kodeks pracy, zmiany w prawie, regulacje pracy zdalnej, kontrola trzeźwości, bezpieczeństwo pracy

Prezydent RP 27.1.2023 r. podpisał ustawę z 1.12.2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych
innych ustaw. W życie wejdą przepisy o pracy zdalnej i prewencyjnej kontroli pracowników na obecność
alkoholu i narkotyków w ich organizmach.
Ustawa z 1.12.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw została podpisana przez
Prezydenta RP 27.1.2023 r. Ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem niektórych
przepisów, w tym tych o pracy zdalnej, które zaczną obowiązywać po upływie dwóch miesięcy od dnia
ogłoszeni a. Dwie najważniejsze zmiany, jakie nastąpią w KP, to:
1. Wprowadzenie regulacji dotyczących pracy zdalnej jako rozwiązania stałego;
2. Umożliwienie pracodawcom wprowadzenia prewencyjnej kontroli pracowników na obecność w ich organizmach
alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu.
Rozwiązania o pracy zdalnej
Pracę zdalną będą regulowały przepisy w Dziale 2 KP. Uchylony zostanie Rozdział IIb dotyczący telepracy,
a w zamian dodany zostanie rozdział IIc: „Praca zdalna”. Pracę zdalną będą regulowały art. 67 18 -6734 KP. Oto
najważniejsze założenia, które będą dotyczyły pracy zdalnej:
1. Wprowadzenie definicji pracy zdalnej: „Praca zdalna to praca wykonywana całkowicie lub częściowo
w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem
zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na
odległość”. Praca zdalna nie będzie mogła obejmować m.in.: prac szczególnie niebezpiecznych; prac, w wyniku
których następuje przekroczenie dopuszczalnych norm czynników fizycznych, określonych dla pomieszczeń
mieszkalnych, czy prac z czynnikami chemicznymi stwarzającymi zagrożenie;
2. Uzgodnienie między pracownikiem a pracodawcą, dotyczące wykonywania pracy zdalnej przez pracownika,
będzie mogło nastąpić przy zawieraniu umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia;
3. Praca zdalna na polecenie pracodawcy będzie mogła być wykonywana w okresie obowiązywania stanu
nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, oraz w okresie 3 miesięcy po ich
odwołaniu lub w okresie, w którym zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków
pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe z powodu działania siły wyższej.
W tym przypadku będzie obowiązywał jeden warunek: pracownik będzie musiał złożyć bezpośrednio przed
wydaniem polecenia oświadczenie w postaci papierowej lub elektronicznej, że posiada warunki lokalowe
i techniczne do wykonywania pracy zdalnej;
4. Praca zdalna okazjonalna będzie mogła być wykonywana na wniosek pracownika, złożony w postaci
papierowej lub elektronicznej, w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym;
5. Zasady wykonywania pracy zdalnej określane będą w porozumieniu zawieranym między pracodawcą
i zakładową organizacją związkową. Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe,
pracodawca określi zasady wykonywania pracy zdalnej w regulaminie po konsultacji z przedstawicielami
pracowników, wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy;
6. Pracodawca będzie miał obowiązek zapewnić pracownikowi wykonującemu pracę zdalną m.in. materiały
i narzędzia pracy, w tym urządzenia techniczne, niezbędne do wykonywania pracy zdalnej;
7. Na potrzeby wykonywania pracy zdalnej pracodawca określi procedury ochrony danych osobowych oraz
w miarę potrzeby przeprowadzi w tym zakresie instruktaż i szkolenie;
8. Pracodawca będzie miał prawo przeprowadzać kontrolę wykonywania pracy zdalnej przez pracownika
w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy lub kontrolę przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa
i ochrony informacji, w tym procedur ochrony danych osobowych;
9. Pracownik wykonujący pracę zdalną nie będzie mógł być traktowany mniej korzystnie w zakresie
nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia
w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, niż inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej

pracy, z uwzględnieniem odrębności związanych z warunkami wykonywania pracy zdalnej. Pracownik nie będzie
mógł być w jakikolwiek sposób dyskryminowany z powodu wykonywania pracy zdalnej.
Rozwiązania o kontroli trzeźwości i kontroli na obecność narkotyków
Po art. 221b KP dodane zostaną art. 221c –221h, które będą regulowały zasady przeprowadzania kontroli trzeźwości
pracowników przez pracodawcę. Analogiczne zasady postępowania będą obowiązywały w przypadku kontroli na
obecność w organizmach pracowników środków działających podobnie do alkoholu, np. narkotyków. Najważniejsze
rozwiązania przyjęte w ustawie:
1. Pracodawca wprowadzi kontrolę trzeźwości oraz kontrolę na obecność w organizmie środków działających
podobnie do alkoholu, jeżeli będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub
innych osób lub ochrony mienia. Kontrola będzie obejmować badanie przy użyciu metod niewymagających
badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację
lub wzorcowanie. Kontrola taka nie będzie mogła naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika;
2. Jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu
pracy, w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu będzie ustalane
wprowadzenie kontroli trzeźwości, grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą trzeźwości i sposób
przeprowadzania kontroli trzeźwości, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli, czas
i częstotliwość jej przeprowadzania. O wprowadzeniu kontroli trzeźwości pracodawca będzie informował
pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy, nie później niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem jej
przeprowadzania. Będzie to pierwszy sposób, w jaki pracodawca będzie mógł sprawdzić trzeźwość pracowników
- w przepisach wewnątrzzakładowych zostanie określona grupa pracowników, wobec której pracodawca będzie
mógł przeprowadzić samodzielną, prewencyjną kontrolę trzeźwości, nawet gdy pracownik nie okazuje oznak
bycia pod wpływem alkoholu;
3. Wprowadzenie zakazu dopuszczania do pracy pracownika nietrzeźwego lub będącego pod wpływem
narkotyków. Pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy, jeżeli kontrola trzeźwości wykaże obecność
alkoholu w jego organizmie, wskazującą na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości, albo zachodzi
uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie
nietrzeźwości lub spożywał alkohol w czasie pracy. Na żądanie pracodawcy lub pracownika będzie mogła być
wezwana policja, aby przeprowadziła badanie stanu trzeźwości pracownika. Będzie to drugi sposób sprawdzenia
trzeźwości pracowników w razie uzasadnionego podejrzenia, że pracownik stawił się do pracy pod wpływem
alkoholu albo pił alkohol w pracy. Będzie on dotyczył wszystkich pracowników.

Nowe przepisy dotyczące pracy zdalnej i kontroli pracowników na obecność alkoholu i narkotyków mają na celu dostosowanie prawa pracy do zmieniających się warunków. Wprowadzenie regulacji pracy zdalnej oraz kontroli trzeźwości pracowników ma zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Ustawa wprowadza nowe obowiązki dla pracodawców oraz prawa dla pracowników, mające na celu ochronę zdrowia i życia pracowników.